بەخێربێن بۆ ئەرشیڤی بەرزەری
ئەم ماڵپەڕە ئەرشیڤی گشتیی بەرزەرییە — تیرەیەک لە هۆزی میران، کە بە کۆچەر میرانیش ناسراوە.
لە کرمانجیدا یەکەی ڕەچەڵەک بە بابیک دەوترێت (هەروەها bavik یان tîre)؛ لە سۆرانیدا تیرە. ئەمە ناوی لقێکە لەناو یەکێتییەکی هۆزایەتی گەورەتردا، نەک ناسنامەی دەوڵەتێکی مۆدێرن.
ناو و شوێن
ناوی بەرزەری لە Berê Zer ـەوە دێت — بە کوردی «بەردە زەردەکان» یان «زەوییە زەردەکان». لە ناو میراندا، زۆرجار خێزان و تیرەکان بە ناوی جوگرافیای زۆزان (مەرگاوی هاوینە) ناودەنران کە تێیدا نیشتەجێ دەبوون، نەک تەنها بە ناوی یەک باپیر.
نیشتیمانی سەرەکی خێزان کۆجەرە لە دەوری دێریک (مالیکییە) لە ڕۆژئاوا، باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریا. بەشێک لە خێزانیش لە گوندەکانی لای عێراقی سنوور دەژین.
لێرە چی دەدۆزنەوە
- داری خێزان — ڕەچەڵەکی نێرینە کە ڕەگەکەی عەلی ڕمۆیە، بە ناوی یەکەم
- گۆڤار — تێبینی و وێنەی مێژوویی و تۆماری کورت پەیوەست بە خێزان و بیرەوەری کۆچەری فراوانتر
- دەربارە — پێشکەشکردنی کورت بۆ ناو و هۆز و شوێن
زمانی سەرەکی ئەرشیفەکە کرمانجییە. ئینگلیزی و عەرەبی و سۆرانیش، تا ئەو جێگایەی دەکرێت، بە هاوتەریبی دەپارێزرێن.
چۆن ئەم ئەرشیفە بخوێننەوە
ئەمە تۆماری خێزانە، نەک ئیتنۆگرافیایەکی تەواو: لەسەر ناوەکان وریایە، لەسەر ئەوەی هێشتا ناتەواوە ڕاشکاوانەیە، و وا ڕێکخراوە کە خزم و توێژەر بتوانن بە ڕوونی لەناو ماددەکەدا بڕۆن.
ئەگەر ڕاستکردنەوە یان ناوێکی کەم یان وێنە یان بەڵگەنامەیەکتان هەیە کە سەر بەم ڕەچەڵەکەیە، پەڕەی پەیوەندی بەکاربهێنن. وردەکاریی ڕوون — ناوی کەسەکە، ناوی باوکی، نەوە یان گوند — یارمەتی دەدات ماددەکە لە شوێنی دروست دابنرێت.
بۆچی ئەم ماڵپەڕە؟
ڕەنگە لە ساتێکی ژیاندا هەموومان وەک مرۆڤ بە جۆرە ئارەزوویەک لەسەر ئەوانەی پێش ئێمە هەبوون بیر بکەینەوە: چۆن ژیانیان کردووە؟ بە چی خەریک بوون و چۆن بەرگەی سەختییەکانی ژیانیان گرتووە؟ زۆرجار لەدەستدانی کەسێکی ئازیز و نزیک ئەم ئارەزووە دەوروژێنێت. بۆیە ئەم ماڵپەڕە پێشکەش بە ڕۆحی باوکم محەممەد مستەفا یوسف دەکەم، بە هیوای ئەوەی تۆ وەک خوێنەر داوای ڕەحمەتی بۆ بکەیت.
هەروەها سپاسی ئەوانە دەکەم کە پێش من گرنگییان بە داری خێزانی بەرزەری داوە و هەوڵیان داوە بۆ کۆکردنەوەی؛ لەوانە مامۆستا تالیب یوسف، شاهین مەحمود و ڕۆحی کۆچکردوو ئیبراهیم حامد کە یەکەم سەرچاوەی کۆکردنەوەی ئەم داری خێزانییە بوو، و هەر کەسێک کە بەشداری کردووە لە زیادکردنی ناوەکانی نەوە نوێیەکانی خێزان.