خێزانێکی کۆچەری کوردی، لە Voyage en Perse، ١٨٢٥
ئەم وێنەیە لیثۆگرافییەکی ساڵی ١٨٢٥ـە: خێزانێکی کۆچەری کوردی، لە کتێبی Voyage en Perseی Gaspard Drouville. دەدرێتە پاڵ French School؛ کارەکە لە کۆکراوەیەکی تایبەتدایە و لە ڕێگەی Bridgeman Images / MeisterDrucke (Image ID 427137) بڵاو کراوەتەوە.
ئەمە هەمان دیمەنـە لە پاشخانی پەڕەی سەرەکی بەرزەری — بیرەوەری ژیانی ڕەشمەڵ: بە واتای خۆی ماڵی ڕەش، واتە چادری ڕەشی کۆچەران.
ڕۆژێکی تەواو لە یەک چوارچێوەدا
ئەمە زیاترە لە «سەرسوڕمانی ئیتنۆگرافی». لە یەک وێنەدا ڕۆژی کۆچەری دەخوێنرێتەوە:
- چادر و پەناگەکەی
- مەڕ، مانگا و ئاژەڵی ماڵ
- شیری مەڕ — کاری شیر و شیرەمەنیی چادر، نە چێشت لێنان و نە شوشتن
- چێکردنی فەرش و چنین
- کۆمەڵگا و هۆز — ژیانی هاوبەش
بۆ خێزانەکانی وەک بەرزەری — تیرەیەک لە هۆزی میران (کۆچەر میران) — ئەمە کارتپۆستاڵێکی دوور نییە. دەنگدانەوەی بینراوی شێوازێکی ژیانە کە هێشتا لە ناو و زمان و داری خێزانماندا دەژی.
چاوی ئەورووپا، ژیانی ئێمە
درۆڤیل و قوتابخانەی فەڕەنسی لە سەدەی ١٩دا کوردستان و فارس وەک «ڕۆژهەڵاتی نزیک» دەبینین و لە چاپدا جێگیر دەکردن. ئێمە ئەم وێنانە بە وریایی دەخوێنینەوە: بە چاوی گەڕیدە و هونەرمەندانی دەرەوە کێشراون. لە هەمان کاتدا شایەتحاڵی مێژوویین — چادر، مەڕ، کاری ڕۆژانە، و ڕووخسارێک کە ڕەنگە ناوەکانیان هەرگیز نەنووسرابێتن.
لە ١٨٢٥ـەوە تا ئەمڕۆ
نزییکەی دوو سەدە لە نێوان ئەم لیثۆگرافییە و ئەمڕۆدایە. سنوور و دەوڵەت و ڕێگا و زمانە فەرمییەکان گۆڕاون. هەندێک شت دەمێنێتەوە — وشەی کۆچەر، بیرەوەری زۆزان، و هەستێک کە ماڵ تەنها بەرد نییە، بەڵکو خەڵک و ڕێگایە.
سەرچاوە
- ناونیشان: A Family of Kurdish Nomads, from Voyage en Perse
- لە: Voyage en Perse · Gaspard Drouville · بڵاوکراوەی ١٨٢٥
- هونەرمەند: French School
- ساڵ: ١٨٢٥ · تەکنیک: lithograph
- Image ID: 427137 (MeisterDrucke)
- کۆکراوە: Private Collection / Bridgeman Images
ئەگەر وێنە یان ناو یان چیرۆکێکی تری خێزانتان هەیە — لەگەڵماندا هاوبەشی بکەن.